1. Home /
  2. Over ons /
  3. Nieuws /
  4. Jean Frijns neemt afscheid als...

Jean Frijns neemt afscheid als commissaris van KAS BANK

Na een commissariaat van 8 jaar neemt Jean Frijns op 20 april afscheid als commissaris van KAS BANK. Als voorproefje op zijn afscheidsseminar roert hij de trom over zaken als de noodzaak van een nieuw pensioenstelsel, het FTK en de misschien wel te grote nadruk op toezicht.

19 apr 2016

Deel op  

"Ik heb oprecht bewondering voor hoe de bank en de medewerkers de afgelopen 8 jaar overeind zijn gebleven."

Jean Frijns

Nooit om een duidelijk standpunt verlegen. Zo mag uw rol van in de pensioendiscussie in Nederland wel omschreven worden. Heeft u zich de afgelopen 15 jaar weleens een roepende in de woestijn gevoeld?

"Nou, dat gaat me te ver. Er is beslist vooruitgang geboekt maar het kan en moet nog beter. Als ik mij beperk tot het pensioenbestuur, dan zijn er zeker stappen gezet op het gebied van transparantie en communicatie richting deelnemers en pensioengerechtigden. Ook is er duidelijk meer aandacht voor een beheerste uitvoering waarbij bestuurders zich steeds meer bewust zijn van hun ketenverantwoordelijkheid bij uitbesteding van taken. Moeilijke punten blijven de evenwichtige belangenafweging en in het verlengde daarvan het bepalen van het gewenste risicoprofiel voor het fonds.

Wat alle governance codes en initiatieven gemeen hebben, is de toegenomen rol van extern toezicht. Daar zijn goede redenen voor. Aan de andere kant kan teveel extern toezicht ook het eigen initiatief de das om doen en ten koste gaan van de eigen strategische verantwoordelijkheid. Teveel extern toezicht leidt in mijn optiek tot stagnatie. Het onderdrukt het geloof in de disciplinerende werking van de financiële markten en de ‘animal spirit’ om zelf te willen overleven. Voor je het weet zitten we in een ‘zombie-economie’ waarin iedereen elkaar aankijkt en niet meer durft te bewegen.

Hoe kijkt u in dat opzicht tegen het FTK aan?

De nadruk op de solvabiliteit is een duidelijk pluspunt. Minder gelukkig ben ik met het nominale kader en het veronderstelde risicovrije karakter van de toezeggingen in het FTK. De nadruk op het renterisico heeft voor sommige fondsen zeker goed uitgepakt. Maar een pensioenfonds te strikt managen op het huidige FTK kan een corset opleveren dat een armoedefuik blijkt te zijn en ook onbetaalbaar is. De risicohouding moet gebaseerd worden op het vermogen tot het dragen van risico’s van de deelnemers. Hoe minder je belooft, hoe beter het te bereiken pensioenresultaat.

Pensioenfondsen zijn te groot geworden ten opzichte van de loonsom. De financiële marktrisico's kunnen daarom hooguit nog gedempt worden, maar niet meer volledig gebufferd. Alleen zijn pensioenfondsen daar niet transparant genoeg over en dat leidt tot wantrouwen. We moeten die instituties daarom anders inrichten en veel bescheidener laten zijn. Maak de deelnemers duidelijk dat zij zelf hun risico’s moeten bufferen. Pensioenfondsen en verzekeraars kunnen daar bij helpen, maar de verantwoordelijkheid komt wel bij het individu te liggen. Solidariteit van jong naar oud is dan niet langer vanzelfsprekend.

De overgang naar DC is onvermijdelijk, zegt u. Wat zijn volgens u daarbij de belangrijkste risico’s?

Risicovrije toezeggingen zijn niet meer van deze tijd. Vijf jaar geleden is een goede aanzet gegeven met de discussie over Defined Ambition, wat een hele andere benadering van pensioen is dan een toegezegde uitkering. Maar die discussie is vrijwel stilgevallen. De huidige beweging richting Defined Contribution is naar mijn mening onvermijdelijk. Dat betekent echter geenszins dat ik voor het afschaffen van een zekere vorm van dwang of collectiviteit ben. Dat geldt met name de verplichting om deel te nemen aan een pensioenregeling. Financiële planning op de hele lange termijn is nu eenmaal slechts weinig mensen gegeven.

Het grootste risico van DC regelingen zit in de overgang van opbouw- naar uitkeringsfase. Het risico is dat je in de opbouwfase een mooie eindsom hebt opgebouwd, maar dat het toch anders uitpakt bij het omzetten in reële aanspraken. Annuïteiten zijn rentegevoelig en nominale uitkeringen zijn inflatiegevoelig. Ik pleit ervoor het omzettingsrisico goed te managen. Ik verwacht dan ook dat de zorgplicht van pensioenfondsen en verzekeraars met DC alleen maar zal toenemen.

Goed (pensioen)bestuur heeft altijd de belangstelling van Jean Frijns gekend. Zo was hij onder meer voorzitter van de Monitoring Commissie Corporate Governance Code (beter bekend als de Code Tabaksblat), mede-auteur van het rapport ‘Onzekere zekerheid’ (opgesteld door de commissie Commissie Beleggingsbeleid en Risicobeheer) en van het rapport ‘Kijken in de Spiegel’ (met aanbevelingen voor een beter pensioenbestuur) van Transparency International Nederland. Rode draad in al deze publicaties, heel kort samengevat: het governance model van de pensioensector verdient nog wel de nodige verbetering.