1. Home /
  2. Over ons /
  3. KAS Insights /
  4. In hoeverre voldoet FIRM aan risicomanagement...

In hoeverre voldoet FIRM aan risicomanagement onder IORP II?

De IORP II-richtlijn, die op 19 januari 2019 van kracht wordt, benoemt expliciet een aantal risicoterreinen die Europese pensioenfondsen minimaal moeten beheersen. Nederlandse wetgeving benoemde tot nu toe risicoterreinen die pensioenfondsen moeten beheersen niet expliciet. Pensioenfondsen gebruiken echter wel al vaak het FIRM-risicomodel van DNB als raamwerk voor de beheersing van risico’s. Door IORP II zullen nadrukkelijk risicoterreinen in de Nederlandse wetgeving worden opgenomen. Gaan de door IORP II voorgeschreven risicoterreinen ook leiden tot daadwerkelijke veranderingen voor pensioenfondsen?

29 nov 2018

Deel op  

De risicoterreinen onder IORP II

IORP II somt een reeks van risico’s op die, voor zover van toepassing, in ieder geval moeten worden beheerst. De Nederlandse wetgever heeft deze IORP II risico’s in concept opgenomen in art. 18 van het Besluit financieel toetsingskader pensioenfondsen (Besluit ftk). Het gaat hierbij om de risico’s die zich kunnen voordoen op de volgende terreinen:

  • het aangaan van pensioenverplichtingen en reservevorming;
  • het afgestemd beheer van activa en passiva (asset-liability management — ALM);
  • het beheer van beleggingen, met name derivaten, securitisaties en vergelijkbare verbintenissen;
  • het beheer van het liquiditeits- en concentratierisico;
  • het beheer van het operationele risico;
  • verzekering en andere risicobeperkingstechnieken;
  • milieu en klimaat, mensenrechten en sociale verhoudingen in de beleggingsportefeuille en het beheer daarvan (ESG – environment, social, governance).

De Nederlandse praktijk - FIRM

Tot nu toe waren de risicoterreinen niet expliciet opgenomen in de Nederlandse wetgeving. De Nederlandse Bank (DNB) stelde in het kader van toezicht echter wel richtlijnen voor een risicoraamwerk van financiële instellingen. De Financiële Instellingen Risicoanalyse Methode (FIRM) die DNB in 2005 opstelde, wordt breed gebruikt in de financiële sector in Nederland, waaronder bij pensioenfondsen. FIRM onderscheidt 10 risicoterreinen, waarvan 4 financiële risico’s en 6 niet-financiële risico’s. De vier financiële risico’s zijn matching-/renterisico, marktrisico, kredietrisico en verzekeringstechnisch risico. De zes niet-financiële risico’s zijn omgevingsrisico, operationeel risico, uitbestedingsrisico, IT-risico, integriteitsrisico en juridisch risico.

FIRM vergeleken met de IORP II risicoterreinen

Om te onderzoeken of de nieuwe wetgeving zal leiden tot veranderingen in de praktijk van de risico’s die door pensioenfondsen worden beheerd, vergelijken we in onderstaande tabel de FIRM-risico’s met de IORP II risicoterreinen.

Tabel 1 IORP II en DNB FIRM risicoterreinen

IORP II DNB FIRM
Pensioenverplichtingen en reservevorming - Verzekeringstechnisch risico (langleven risico,
kort leven risico, arbeidsongeschiktheidsrisico)
Asset & Liability Management (ALM) - Matching-/renterisico (renterisico, inflatierisico,
valutarisico)
Beleggingen in met name dereivaten,
securitisaties en vergelijkbare verbintenissen
- Marktrisico (prijsrisico, liquiditeitsrisico,
concentratierisico)
- Kredietrisico
Liquiditeits- en concentratierisico's - Marktrisico (prijsrisico, liquiditeitsrisico,
concentratierisico)
Operationele risico's - Integriteitsrisico
- Operationeel risico
- Uitbestedingsrisico
- IT-risico
- Omgevingsrisico
- Juridisch risico
Verzekering en andere risicobeperkings-
technieken
- Marktrisico (prijsrisico, liquiditeitsrisico,
concentratierisico)
- Juridisch risico
Milieu en klimaat, mensenrechten en
sociale verhoudingen (ESG)
 

Zoals blijkt uit deze tabel is het FIRM-risicoraamwerk op de meeste punten uitgebreider en gedetailleerder dan de IORP II risicoterreinen. Pensioenfondsen die het FIRM-risicoraamwerk gebruiken zullen daarom op dit gebied voldoen aan de IORP II richtlijn. Zij moeten echter alleen ESG risicomanagement toevoegen aan het raamwerk om vanaf januari 2019 te voldoen aan de nieuwe regelgeving. DNB verwacht dat pensioenfondsen vanaf die datum in ieder geval alle risico’s zoals genoemd in de richtlijn aantoonbaar heeft onderkend. De implementatie kan in de loop van 2019 verder worden vormgegeven.

Maar hoe richt je de beheersing van de ESG-risico’s nu in? In het volgende blog zullen we nader ingaan op deze ESG risicobeheersing. Mocht u voor die tijd al over ESG of andere IORP risico’s willen praten, dan kunt u altijd contact met ons opnemen.

Monique Jager-Smeets

Meer weten over risicomanagement?

Monique Jager-Smeets

Hoofd Risk Solutions
+31 (0)20 5572402