1. Home /
  2. Over ons /
  3. KAS Insights /
  4. Het belang van collateral management...

Het belang van collateral management bij currency overlay

Het gebruik van valutaderivaten lost aan de ene kant het probleem van valutarisico op. Anderzijds creëert het echter ook een nieuw risico, namelijk tegenpartijrisico. Het afsluiten van een valutaderivaat met een tegenpartij (bijvoorbeeld een bank) maakt je afhankelijk van deze tegenpartij. Als de waarde van het valutaderivaat namelijk positief is, dan moet de tegenpartij op de vervaldatum van het contract de positieve waarde overmaken. Maar wat als de tegenpartij omvalt? Hoe krijg je dan de opbrengst van je valuta-afdekking?

21 sep 2018

Deel op  

In onze artikelenreeks van voor de zomerperiode besprak Marcel Kruse hoe valutarisico beheerst kan worden door het gebruik van valutaderivaten. Daarbij passeerden verschillende onderwerpen de revue, zoals manieren om valutarisico te bepalen en het effect van valutarisico op het VEV. Valutaderivaten stonden hierbij altijd centraal.

Om het risico te mitigeren dat de positieve waarde van het valutaderivaat niet wordt ontvangen, kunnen partijen onderpand, ook wel collateral genoemd, uitwisselen. Het proces rondom het uitwisselen van het onderpand is collateral management. Met de invoering van EMIR krijgt collateral management een steeds prominentere rol in het afdekkingsproces. In dit artikel bespreek ik wat collateral management is en hoe het werkt. In het volgende artikel ga ik in op de regelgeving en de verschillende contracten met betrekking tot collateral management.

Wat is collateral management?

Voor de afdekking van valutarisico wordt gebruikgemaakt van valutaderivaten die (in bijna alle gevallen) Over-The-Counter (OTC) worden afgesloten. OTC-transacties zijn overeenkomsten tussen twee partijen zonder tussenkomst van bijvoorbeeld een beurs. De handel vindt dus plaats tussen twee partijen, waarbij er geen beurs is die garant staat voor de tegenpartij.

Bij het afsluiten van valutaderivaten ontstaat het risico dat de tegenpartij niet kan voldoen aan de betalingsverplichting. Deze betalingsverplichting is de marktwaardeverandering van het afgesloten contract. Een valutacontract kan na verloop van tijd meer of minder waard worden door veranderingen in de onderliggende markt. In het geval van valutaderivaten worden de veranderingen veroorzaakt door schommelingen in de onderliggende wisselkoers. Om het tegenpartijrisico te mitigeren wordt er onderpand uitgewisseld tussen de partijen. Het onderpand wordt bij in gebreke blijven van de tegenpartij gebruikt om verandering in marktwaarde op te vangen.

De noodzaak van gedegen onderpandbeheer

Gedegen onderpandbeheer is van groot belang, omdat de risico’s van de OTC-markt vaak onoverzichtelijk zijn. Dit komt doordat partijen met meerdere partijen OTC-deals afsluiten. Als gevolg daarvan is het lastig om het tegenpartijrisico duidelijk in kaart te brengen. De sterke verwevenheid in de markt zorgt ervoor dat het faillissement, of in gebreke blijven van uitkering, van één indirecte partij kan leiden tot een sneeuwbaleffect in de hele markt. Zie in figuur 1 een voorbeeld van hoe complex deze markt is. 

Stel, Partij A en Partij D hebben OTC een valutaderivaat afgesloten. De marktwaarde van het contract bedraagt EUR 100 mln. Hierdoor loopt partij D het risico dat partij A in de toekomst niet kan voldoen aan de afspraken in het contract. Om dit risico te mitigeren wordt er onderpand uitgewisseld ter waarde van EUR 100 mln. Op het moment dat partij A niet meer kan voldoen aan de afspraken in het contract, wordt partij D eigenaar van het onderpand. De waarde van het onderpand is gelijk aan de marktwaarde van het valutaderivaat. Partij D kan dit onderpand vervolgens verkopen om alsnog de marktwaarde te ontvangen.

complexiteit van de collateral management markt

Hoe werkt collateral management?

Na het afsluiten van valutaderivaten wordt, gedurende de looptijd van de contracten, dagelijks bepaald of er onderpand moet worden uitgewisseld. Om te bepalen of er onderpand moet worden uitgewisseld, wordt de marktwaarde van de valutaderivaten vergeleken met de marktwaarde aan het einde van de voorgaande dag en het onderpand dat er tot dan toe is uitgewisseld. Het verschil tussen deze twee waarden is het openstaande tegenpartijrisico, oftewel de “tegenpartij-exposure”. Op basis van de exposure kan worden bepaald of er onderpand moet worden overgemaakt, of moet worden ontvangen van de tegenpartij.

Door het sturen van een collateral call aan de tegenpartij wordt er om onderpand gevraagd. De partij die de collateral call ontvangt, zal aangeven in welke vorm deze moet worden overgemaakt. In sommige gevallen wordt alleen cash als onderpand geaccepteerd, maar over het algemeen worden ook obligaties, of een combinatie van obligaties en cash, als onderpand geaccepteerd.

Hoe werkt het proces rondom een collateral call?

In de onderstaande tabel staat een voorbeeld van een 1-maands FX Forward afgesloten door partij A begin december 2017. Bij het afsluiten van het contract is de waarde van het valutaderivaat nul. Vervolgens daalt de EURUSD koers met 1%, waardoor de marktwaarde van het contract stijgt naar EUR 1 mln. De tegenpartij wil onderpand voor de positieve marktwaarde in het contract en stuurt een collateral call naar partij A gelijk aan de exposure van het derivaat. De waarde van het onderpand is gelijk aan de marktwaarde. In de resterende periode van het valutacontract verandert de EURUSD-koers van dag tot dag (zie de relatieve wijziging van EURUSD-koers per dag in tabel 1). Dit heeft impact op de marktwaarde en de exposure en dit resulteert in dagelijkse uitwisseling van onderpand. Bij het aflopen, of bij het sluiten van het contract bedraagt de waarde van het onderpand EUR -1.062.000. Het ontvangen onderpand wordt geretourneerd aan de tegenpartij en partij A zal ter afwikkeling van het contract EUR 1.062.000 ontvangen van de tegenpartij.

tabel 1-maands FX Forward

In dit artikel zijn de belangrijkste aspecten rond de werking van collateral management besproken. Dit artikel is onderdeel van een reeks artikelen over collateral management. In het volgende artikel ga ik in op de regelgeving en de verschillende contracten met betrekking tot collateral management.

Bart Osinga

Meer weten over collateral management?

Bart Osinga

Balance Sheet Manager
+31 (0)20 557 2841