1. Home /
  2. Over ons /
  3. KAS Insights /
  4. ESG-risico’s beheren en monitoren...

ESG-risico’s beheren en monitoren onder IORP II

In de drie voorgaande blogs van deze reeks over IORP II is ingegaan op de inhoud van de richtlijn en de gevolgen voor uw pensioenfonds. Nieuw in het IORP II raamwerk is de aandacht voor het beheer van milieu, sociale en governance gerelateerde risico's in de beleggingsportefeuille.

18 dec 2018

Deel op  

Wat ziet IORP II als ESG-factoren en wat verwacht de wetgever hoe u die beheert?

De Europese wetgever stelt in de overwegingen van IORP II dat ESG-factoren belangrijk zijn voor het beleggingsbeleid en het risicobeheersysteem van pensioenfondsen . Er wordt daarbij verwezen naar de VN-beginselen voor verantwoord beleggen. Verder wordt vereist dat pensioenfondsen uitdrukkelijk bekendmaken waar bij beleggingsbeslissingen met ESG-factoren rekening wordt gehouden en hoe deze deel uitmaken van het risicobeheersysteem. En tenslotte wordt verlangd dat hierover wordt gerapporteerd. Daarbij wordt overigens niet uitgesloten dat pensioenfondsen verklaren dat in het beleggingsbeleid geen rekening wordt gehouden met ESG-factoren of dat de kosten van het risicobeheersysteem niet in verhouding staan tot de aard, schaal en complexiteit van de werkzaamheden van het fonds.

Hoe belangrijk vinden pensioenfondsen ESG-beleid?

Maatschappelijk verantwoord beleggen wordt door pensioenfondsen in toenemende mate belangrijk gevonden. In een enquête die wij samen met de VBDO in de zomermaanden onder Nederlandse institutionele beleggers uitvoerden, gaf 79% van de ondervraagden aan ESG-beleid zeer belangrijk te vinden. 83% gaf aan ook beleid op dit terrein geformuleerd te hebben. Tegelijkertijd worden het ontbreken van goede en consistente data en een gebrek aan zicht op de resultaten als belangrijke obstakels aangegeven voor het implementeren van maatschappelijk verantwoord beleggen. Gezien het belang dat u als pensioenfondsen aan ESG-beleid toekent, is het wegnemen van deze obstakels dus cruciaal voor een goede beleidsbepaling en voor de meting en beoordeling van resultaten en risico’s van het gevoerde ESG-beleid. Dit laatste is precies wat de Europese wetgever in het kader van IORP II vanaf begin 2019 van uw pensioenfonds verwacht.

Hoe kan een ESG-beleid worden opgezet?

De meeste pensioenfondsen geven invulling aan een ESG-beleid door internationale richtlijnen te onderschrijven, zoals de Principles for Responsible Investments of UN Global Compact-richtlijnen. Daarbij kan er tevens voor gekozen worden om een meer specifiek beleid te implementeren dat is gericht op het vermijden van reputatierisico’s in de beleggingen en daarmee voor het pensioenfonds. Daarbij heeft men aan de ene kant de keuze voor ‘exclusion’, het uitsluiten of opschorten van beleggingen in bepaalde sectoren of bedrijven, en aan de andere kant voor ‘inclusion’, juist bewust beleggen in bedrijven of sectoren die positief presteren op ESG-gebied.

Hoe kunt u ESG-risico’s op uw beleggingsportefeuille vaststellen?

Het bepalen van beleid en het vaststellen en beheersen van lange-termijnrisico’s op ESG-gebied vraagt om een ESG-screening van de portefeuille (‘meten is weten’). De screening toetst of uw beleggingen voldoen aan de UN Global Compact-richtlijnen, of aan de door uw pensioenfonds zelf geformuleerde richtlijnen. Deze screening kan uitgevoerd worden op beleggingen die uw fonds discretionair aanhoudt, maar ook voor beleggingen die in fondsstructuren zitten. Dit laatste kan gebeuren op basis van ‘look through’-informatie. Deze geven een gedetailleerd inzicht in de individuele beleggingen van de fondsen. Aan de hand van de portefeuillescreening kan worden vastgesteld hoe de portefeuille op ESG-terrein scoort. De screening kan op verschillende niveaus gebeuren, naar individuele beleggingen, naar managers, naar asset classes of op totaal portefeuilleniveau. Daarbij kan onderscheid worden gemaakt tussen verschillende beleidsterreinen (bijvoorbeeld milieu, tabak, controversiële wapens, enz.).

De resultaten van de portefeuillescreening ondersteunen u bij het bepalen van uw beleid en dienen als nulmeting voor het volgen van de resultaten van het door u gevoerde ESG-beleid. Het is daarbij essentieel voor de effectiviteit van uw beleid dat u de screeninginformatie ook gebruikt in de communicatie met de fiduciair beheerder en, in het verlengde daarvan, de vermogensbeheerders. Pensioenfondsen kunnen ervoor kiezen om de ESG-screening zelf te doen, maar kunnen hiervoor ook onafhankelijke partijen, of de bewaarder inschakelen.

De frequentie waarmee de screening plaatsvindt hangt af van de wijze waarop u uw ESG-beleid voert en uw portefeuille hebt ingericht. Wanneer u bijvoorbeeld werkt met discretionaire beleggingen, dan is het zinvol om uw portefeuille dagelijks te screenen en alerts in te stellen als beleggingen niet stroken met uw ESG-beleid. Belegt u daarentegen in fondsen waarvan de detailinformatie van individuele beleggingen periodiek beschikbaar komt dan ligt een periodieke screening voor de hand.

Hoe kunnen uw risicoanalyses met het oog op de toekomst worden ingericht?

Naast screening van de portefeuille is het belangrijk om zicht te krijgen op de resultaten van het gevoerde ESG-beleid. Deze kunnen worden gemeten door te kijken naar de mate waarin de feitelijke beleggingsportefeuille zich in de loop van de tijd ontwikkelt tot de portefeuille zoals deze op grond van uw gekozen ESG-beleid wenselijk wordt geacht. In IORP-verband is het daarnaast belangrijk te bepalen wat de risico’s van de gemaakte ESG-beleidskeuzes zijn. Gedacht kan worden aan de vergelijking van uw ESG gescreende portefeuille met niet-ESG gescreende benchmarks, onder meer op volatiliteit van de beleggingsresultaten. Deze vergelijking kan positieve uitkomsten in risicotermen opleveren voor duurzame investeringen, bijvoorbeeld als beleggingen met reputatierisico’s worden uitgesloten of juist wordt belegd in bedrijven die positief bijdragen aan een klimaatneutrale samenleving. In de praktijk wijzen steeds meer onderzoeken in die richting. Hoewel dergelijke kwantitatieve analyses nog in de kinderschoenen staan wordt het in de toekomst belangrijk om uw beleggingsportefeuille voor deze risicoanalyses in te richten. Dit is belangrijk voor u en passend bij de eisen die door de wetgever aan het risicobeheer op ESG -terrein worden gesteld.

Monique Jager-Smeets

Meer weten over ESG-risico's?

Monique Jager-Smeets

Hoofd Risk Solutions
+31 (0)20 5572402