1. Home /
  2. Over ons /
  3. KAS Insights /
  4. Wordt Chili ons pensioengidsland?...

Wordt Chili ons pensioengidsland?

Tweede Kamerlid Joram van Klaveren neemt de verplichte individuele pensioenrekening in Chili als voorbeeld in zijn voorstel voor ‘het nieuwe pensioenstelsel’. Vervolgens voegt hij nog wat elementen toe. Daarmee zet van Klaveren in ieder geval aan tot nadenken.

12 mei 2016

Deel op  

De ervaring leert dat mensen niet sparen als ze daartoe niet verplicht worden.

Theo Gommer

Op het eerste oog lijkt zijn voorstel wel aardig. Eigenlijk heeft hij gewoon alle bestaande ideeën op één hoop gegooid. Zo wil Van Klaveren af van de huidige grote verplichtstelling in de 2e pijler (werkgever-werknemer), ten faveure dus van een individuele pensioenoptie. Verder wil hij, of beter gezegd zijn partij Voor Nederland, de omkeerregel afschaffen, een vlaktaks introduceren van 22,9% en de AOW verstevigen én flexibiliseren. Allemaal redelijke ideeën, waar ik mij voor een deel in kan vinden. Toch is er wel wat kritiek te leveren.

Individuele pensioenplicht
De ervaring leert dat mensen niet sparen als ze daartoe niet verplicht worden. We zien in de internationale ranglijsten dan ook dat veel landen, zoals Chili, maar ook Australië en Denemarken, een (stevige) vorm van individuele pensioenplicht kennen. Nederland zakt als pensioenland met een stevige vorm van collectieve pensioenplicht overigens steeds verder af, o.a. gezien het groter wordende aantal ZZP-ers. Het afschaffen van de omkeerregel zal mijn inziens dan ook alleen werken, als dat gepaard gaat met een echte pensioenplicht. Anders gaan mensen domweg niet sparen. Nog even afgezien van hoe om te gaan met het bestaande pensioenvermogen, waar nog wel een fiscale claim op zit.

Dat vanuit die pensioenplicht vervolgens gekozen kan worden om met een deel van het pensioen de hypotheek af te lossen of te gebruiken voor studieverlof, starten eigen bedrijf, etc., juich ik toe. Dan hoort daar overigens ook een lumpsum-mogelijkheid bij op de pensioendatum. Waarom mag/kan een volwassen man of vrouw niet zelf beslissen wat hij met zijn eigen pensioengeld doet?

AOW welvaartvast
Verder wil van Klaveren de AOW welvaartvast maken via een koppeling aan de lonen. Vrije besteding van de pensioenpremie zou leiden tot meer groei, waarmee deze maatregel zichzelf terugbetaalt. Normaliter zal hij voor dit idee geen politiek draagvlak krijgen, gezien de kosten die daaraan verbonden zijn. Laat de AOW dus gewoon het sociale ‘minimum’ zijn en blijven, wat het nu ook is. Wel ben ik, net als van Klaveren, voorstander van een flexibilisering van de AOW. Parttime AOW vanaf bijvoorbeeld 63 jaar, en een hogere AOW voor ieder jaar dat na de pensioenleeftijd wordt doorgewerkt.

Tot slot ‘piept’ Van Klaveren  over het feit dat jongeren misschien wel tot hun 70e of 71e moeten doorwerken. Dat begrijp ik niet. Toen de AOW in 1957 werd geïntroduceerd was de gemiddelde leeftijd 72. De pensioengerechtigden van toen waren echt op hun 15e begonnen met werken. 50 jaar werken leverde dus 7 jaar pensioen op. Als we nu beginnen met werken op 21 en tot 71 moeten werken, dan is dat ook 50 jaar. Maar we krijgen dan nog minimaal zo’n 14 jaar pensioen, aangezien de levensverwachting fors is gestegen. Het dubbele dus van vroeger. Dat lijkt mij niet zo gek. En wil iemand dat niet, dan moet hij meer sparen zodat hij eerder met pensioen kan. Of genoegen nemen met minder. Dat is ook het gevolg van individualisering.

Klijnsma doet lekker niets
Al met al denk ik niet dat het ‘pensioenstelsel-van Klaveren’ het gaat halen. Chili zal dus niet ons nieuwe ‘gidsland’ worden. Maar het zet wel terecht aan het denken. Alleen dat is al winst in een discussie die toch vooral in het teken staat van de gevestigde belangen. Enkele elementen zullen weliswaar zeker terugkomen in de ‘grote pensioenaanpassing’ de komende jaren. Maar dat zal nog wel even duren, nu de SER niet met een advies komt, maar weer met een omvangrijk ‘het kan alle kanten op’ document. En onze staatssecretaris Klijnsma lekker niets doet en de herziening overlaat aan haar opvolger! Soms is pensioen inderdaad een langzaam vak.