1. Home /
  2. Over ons /
  3. KAS Insights /
  4. Pensioenen: wel of niet individualiseren...

Pensioenen: wel of niet individualiseren en flexibiliseren?

De Nederlandse Orde van PensioenDeskundigen pleitte onlangs in een Statement voor aanzienlijk meer en vooral ook andere mogelijkheden om pensioengeld aan te wenden.

Als voorzitter van de Orde heb ik van harte meegewerkt aan het Statement. Ik sta er dan ook volledig achter. En wel hierom.

05 mei 2015

Deel op  

In Nederland zijn we meteen bang dat een werknemer een Ferrari of een boot koopt. Ja, nou en?

Theo Gommer

Het NOPD stelde o.a. de vraag of pensioen nog wel levenslang moet zijn en ging daarbij ook uit van een ‘inmiddels algemene wens voor individualisering en flexibilisering’. Allereerst de vraag of pensioen nog wel levenslang moet zijn.

Er zijn landen waar weliswaar ook – verplicht - gespaard wordt voor pensioen, maar waar op de pensioendatum het aanwezige kapitaal niet per se aangewend móet worden voor een annuïteit. In Nederland zijn we dan meteen bang dat een werknemer er een Ferrari van koopt of een boot. Mijn eerste reactie is dan, “ja, nou en?” Die boot en ook die Ferrari zal over 10 jaar toch best nog wat waard zijn? En los daarvan, het is toch mijn pensioengeld? Het SCP heeft niet voor niets onderzocht dat je van de AOW kunt leven. Elke euro extra aan pensioen(inkomen) is dus ook echt extra. Daarnaast, het succes van de bancaire lijfrente is toch mede het feit dat een levenslange uitkering daar maar 20 jaar duurt (naast het feit dat bij overlijden het geld altijd voorbehouden blijft aan de erfgenamen).

Op basis van ratio lijkt het mij dan goed om minimaal de helft van het pensioen niet verplicht te moeten aanwenden voor een levenslang pensioen. Een 4-deling van 25% lumpsum, 25% in 5 jaar, 25% in 10-15 jaar en de rest levenslang acht ik ook goed verdedigbaar. Immers, ik hóef het pensioengeld niet op te maken?

Dooddoener
Vervolgens de vraag of er wel daadwerkelijk een ‘inmiddels algemene wens voor individualisering en flexibilsering’ is. Persoonlijk vind ik dat een ‘dooddoener’. Er ligt niet zozeer een nationaal referendum aan deze stelling ten grondslag. Wel moet vanuit vele ‘hoeken’ geconcludeerd worden dat de wens er wel degelijk is: het PensioenLab, DNB, AFM en toch ook de SER pleiten er voor. Zelfs de van nature conservatieve en behoudende Pensioenfederatie pleitte onlangs voor meer lumpsum-mogelijkheden. Wat wil je nog meer?

Dat er ook onderzoeken zijn waaruit blijkt dat vele werknemers – ook jongeren – graag willen dat het pensioen gewoon wordt geregeld, laat onverlet dat naar mijn overtuiging iedereen keuzemogelijkheden wil hebben. Dat hebben we als consument overal, behalve bij pensioen. Waarom zou je ook niet meer individualisering en flexibilisering (van pensioen) toestaan? De Cie. Witteveen stamt al uit 1994 en heeft vanuit fiscaliteit al willen faciliteren. Sindsdien kan pensioen al hoog/laag, uitgeruild, vervroegd en uitgesteld worden. Inherent zit daar deeltijdpensioen in en ook de mogelijkheid van demotie bestaat als decennia.

'De' maatschappij is ook niet meer standaard
Daarnaast moet je toch concluderen dat de maatschappij niet meer ‘standaard’ is: kostwinner, 2 kinderen en een baan van 40 jaar bij dezelfde werkgever. Standaard past niemand meer, dus individualisering is een must. Ook flexibilisering. De een heeft wel een eigen huis, de ander niet. De een wil wel zijn/haar hypotheek (meer/sneller) aflossen, de andere niet. Waarom zou je dat dus niet toestaan?

Tot slot, individualisering en flexibilisering mag, het hoeft niet. Ook al zou maar 20% van de werknemers het willen, wie zijn dan die andere 80% om hen dat te verbieden? Ik vraag me dan ook altijd af wat ‘paternalisten’ drijft en waarom zij denken dat ze het voor anderen kunnen beslissen? Dat geldt ook voor de conservatieven en behoudenden onder ons. Maar dat zal wel aan mijn karakter liggen, denk ik. Diegenen die dus tegen (vergaande) ‘individualisering en flexibilisering’ van pensioen(geld) zijn, hebben mijn inziens de maatschappelijke (pensioenkennis) ‘boot’ een beetje gemist. Prima, maar verbiedt niet anderen om hun eigen koers te varen.

mr Theo Gommer MPLA is partner bij Akkermans & Partners Legal & Advice te Tilburg, waar hij tevens directeur van het Wetenschappelijk Bureau is. Daarnaast is hij advocaat bij Gommer & Partners Pensioen Advocaten en voorzitter van de Nederlandse Orde van PensioenDeskundigen.